Gelir ve Eğitim Grubuna Göre Nakit Akışı Şemaları

Sevgili okuyucularım sık sık bana paralarını yatırım amacıyla nasıl değerlendireceklerini soruyorlar. Bu sorunun cevabı kişiye, zamana ve mekâna bağlı olarak değişkenlik gösteriyor. Önceki yazımda size AirBNB’nin iki farklı mekânda nasıl iyi ve kötü birer iş fikri olabileceğini anlattım. Aynı şekilde yatırım araçlarını da mekân, kişi ve zamandan ayırdığınız zaman iyi veya kötü olduklarını söylemeniz imkânsız olur.

Bu yazımda öncelikle YATIRIM, YÜKÜMLÜLÜK ve VARLIK kavramlarını açıklayacağım. Bu kavramları iyi anlayan okuyucularım paralarını nasıl değerlendireceklerini bilecekler.

YATIRIM: Gelir getirici taşınır veya taşınmaz mal.

(MADDİ) YÜKÜMLÜLÜK: size para harcatan şeylerdir. Çocuğunuz, köpeğiniz, arabanız, yazlığınız, içinde oturduğunuz ev, kontrat imzaladığınız spor salonu…. hepsi birer yükümlülük.

VARLIK: Para, mal, mülk, altın gümüş gibi değerli metaller. Varlık tek başına ve durduğu yerde size nakit akışı sağlamaz. Varlıklar yükümlülükle beraber gelir. Meselâ arsanız veya eviniz varsa gayrimenkul vergisi ödemek zorundasınız.

Yukarıdaki tanımları yaptıktan sonra insanları üçe ayıralım ve her birinin harcama alışkanlıklarını inceleyelim: fakir, orta sınıf ve zenginler.

Şimdi de bu üç grubun nakit akış şemalarını özetleyelim

FAKİRLERİN PARA HARCAMA ALIŞKANLIKLARI

fakirlerin nakit akış şeması
fakirlerin nakit akış şeması

Düşük sosyo-ekonomik gruptaki insanlar ellerine geçen parayı tüketim ürünlerine yatırır. Sürekli evlerine eşya, giyisi vesaire alırlar. Gelirleri arttıkça daha çok ve daha pahalı tüketim ürünü alırlar. Altın kaplama cep telefonu, pahalı arabalar, giyisiler, pahalı tatiller vesaire.

Fakirler arasında şu alışkanlıkların sıklığı göze çarpar: kumar oynama(idda, milli pinago v.s. gibi şans oyunları), düzenli zaman israfı (her gün televizyon izleme, facebook, twitter gibi ortamlarda zaman geçirme), bazen borçlanarak (lüks)tüketim ürünü satın alma, bütçe yapamama, para biriktirememe, okuduğunu anlama zorluğu, imlâ hataları, sağlıksız beslenme…gibi. Şaşıracaksınız, ama fakirlerin hemen hemen hiç ikinci el ürün satın almadığı tespit edilmiş. Fakirlerin öz disiplini düşük insanlar olduğunu söylersek hata yapmış olmayız.

ORTA SINIF ALIŞKANLIKLARI

Orta sınıf, mesleği ve eğitimi olan, orta ve orta üstü gelir seviyesindeki insanlara diyoruz. Orta sınıf tüketim ürünlerinden ziyade parası ile ev, araba, yazlık, motosiklet, tekne vesaire gibi YÜKÜMLÜKÜKLER alıyor ve bu YÜKÜMLÜLÜKLERİ YATIRIM ZANNEDİYOR. Unutmayın ki yatırım size para kazandıran varlıktır. Her ay bakımı, servisi, sigortası, yakıtı için para ödediğiniz birşey yatırım değildir. Orta sınıf pahalı semtlerde oturuyor, çocukları pahalı özel okullarda okuyor. Kısaca orta sınıf sürekli YÜKÜMLÜLÜK satın alan gruptur. Orta sınıf işini veya sağlığını kaybettiği anda mali sıkıntıya düşer.

orta sınıfın nakit akış şeması
orta sınıfın nakit akış şeması

 

ZENGİN ALIŞKANLIKLARI

Zengin insanlar paralarını kendilerine (çalışmadan) gelir getiren araçlara yatırırlar. Zenginler hisse senedi, kira geliri getiren konut, telif hakı sahipliği gibi çalışmadan nakit akışı sağlayan şeylere para verir. Zenginler 1 koyup 3 almayı seven insanlar. Zenginler asla tüm varlıklarını prestij amaçlı pahalı arabalar veya villalara yatırmazlar.

zenginlerin nakit akış şeması
zenginlerin nakit akış şeması

En zengin %1’lik kısmın çalışma ve harcama alışkanlıkları ise şöyle özetlenebilir:

çok zenginlerin nakit akış şeması
çok zenginlerin nakit akış şeması

Yukarıdaki tabloya baktığınız zaman fakirlerin neden giderek borç batağına battıklarını, zenginlerin neden her geçen gün daha zengin olduklarını daha kolay anlayabiliriz. Gelir eşitsizliğinde devletlerin ve kapitalist düzenin, kaderin parmağı olsa da insanlar seçimlerinde büyük ölçüde özgür bırakılıyor. Kimse kimsenin kafasına pahalı cep telefonu alması için silah dayamıyor yani. Zengin olmak genellikle uzun yıllar, öz disiplin ve rasyonel düşünme sonucu edinilen bir statü.

Zengin olmayı, daha doğrusu ekonomik bağımsızlığını kazanmayı hedefleyen arkadaşlarım öncelikle nakit akış şemasını çizip giderleri ve yükümlülükleri düşürmeyi hedeflemeli, çünkü geliri artırmak mı kolay harcamayı kısmak mı diye sorarsanız elbette harcamayı kısmak derim. Yeni ve çok parlak bir iş fikri ile ortaya çıkmaktansa kullanmadığınız ışığı kapatmak veya soğukta kaloriferi sonuna kadar açmak yerine kazak giyiyerek evde oturmak daha kolaydır. ”Biriktirerek zengin olunmaz” sözünü sık sık duyarız. Biriktirerek elbette dünyanın en zengin 500 kişisi arasına giremezsiniz, ancak biriktirmek size paranın yanında öz disiplin ve rasyonel düşünme kabiliyeti kazandırır ve sizi kötü günde dara düşmekten kurtarır. Nasıl oruç tutmanın amacı nefsi terbiye etmek ve sağlıklı kalmaksa harcama orucu da bir nevi nefis terbiyesidir ve maddi olarak sağlıklı kalmanızı sağlar. Nasıl ki çevreniz en leziz yemeklerle çevrili iken oruç tutmak zor geliyorsa, aynı şekilde tüketici reklamları bombardmanına tutulduğunuz bir yerde harcama yapmamak da zor gelir. Unutmayın ki akıllı insanlar hem kendilerini hem çocuklarını reklam bombardmanından korumayı da bilirler.